Tuesday, June 05, 2007

Περιβάλλον: χάριν των ξένων ξενιστής.

Το καλοκαίρι του 1936 ο Γιώργος Σεφέρης έγραφε έναν στίχο που έμελλε να σημαδέψει τη γενιά του:
«Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει».
Μ’ αυτή την κληρονομιά πορευτήκαμε οι νεώτεροι. Συχνά μας πλήγωνε η υπερβολή, η ασέβεια, η ασυνέχεια, η έλλειψη παιδείας, η κουτοπονηριά, το δαιμόνιο της φυλής, η αποθέωση του άρπα-κόλα, το ράβε-ξήλωνε και κυρίως ο πολιτικαντισμός, τα συμφέροντα και το ρουσφέτι, οι κύριες αιτίες κακοδαιμονίας.
Μια σπάνια φωτογραφία από τα μέσα της δεκαετίας του '60.
Ο κάμπος του Ομβροδέκτη - σημερινό αεροδρόμιο Μυκόνου.
Μεγαλώσαμε με τον μύθο του «ομφαλού της γης». Στον τόπο δεν χάρισαν φυσικούς πόρους οι θεοί. Τον προίκισαν όμως με σπάνιες ομορφιές και μια διαμόρφωση περιβάλλοντος που συνέβαλε στην ανάπτυξη ενός σημαντικού πολιτισμού. Όσοι προηγήθηκαν πορεύτηκαν, με ήπιες δράσεις, μια φιλοσοφία και μια πρακτική που είχε γνώμονα τον άνθρωπο. Όχι τον άνθρωπο μονάδα, αλλά τον άνθρωπο κοινωνικό ον, τον πολιτισμένο. Αυτόν που γνωρίζει πως είναι περαστικός από τον χώρο και οφείλει να τον παραδώσει καθαρό, φιλόξενο, λειτουργικό, όμορφο. Δηλαδή με περιβάλλον αρμονικό, φύση που συνομιλεί με τον άνθρωπο, δίνει ζωή, παίρνει αγάπη και προστασία.
Σήμερα ο τουρισμός έχει αναχθεί σε κυρίαρχη, αν όχι τη μόνη, βαριά βιομηχανία, με κύκλο εργασιών τεράστιο κι εκατομμύρια εμπλεκομένων. Επενδυτές, επαγγελματίες, εργαζόμενοι, νοικοκυριά, εξαρτώνται άμεσα είτε έμμεσα, από την καλή πορεία της στατιστικής των αφίξεων και του κατά κεφαλήν εισρέοντος ευρώ.
Ο τουρίστας στην Ελλάδα ζητά αυτό που ζήταγε πάντα. Τη μεγάλης διάρκειας ηλιοφάνεια, τα δροσερά βραδάκια, το λαμπερό τοπίο, τη ζεστή και συνάμα δροσιστική και καθαρή θάλασσα, τις όμορφες ακτές, την ξανθιά σπυρωτή άμμο, τα ψαροκάικα, την αρμονία του φυσικού περιβάλλοντος, τον γαλανό ουρανό, τη γλυκύτητα των ανθρώπων, το καθαρό τους βλέμμα, το αίσθημα φιλοξενίας, την ιστορία και τα μνημεία, τον πολιτισμό που διαχέεται σε όλη την ελληνική γη, που βοήθησε κάποτε να φωτιστεί η οικουμένη, που πότισε και ποτίζει τις καρδιές των ταξιδευτών. Αυτά κάνουν τον τόπο ξεχωριστό και ανταγωνιστικό στην τουριστική Αγορά. Κι αυτά είναι κυρίως που κινδυνεύουν από την αδηφαγία των επενδυτών. Είτε ντόπιοι είτε εισαγόμενοι, ένα στόχο έχουν: το κέρδος. Όσο μεγαλύτερο, πιο σίγουρο και πιο γρήγορο γίνεται. Οι επενδύσεις στον τουριστικό τομέα τρέφονται παρασιτικά. Δημόσιες ή ιδιωτικές, κοινής ωφελείας ή όχι, αντλούν πολύτιμο και ζωτικό υλικό, στο όνομα των ξένων, σε βάρος ανυπεράσπιστων ξενιστών όπως το φυσικό περιβάλλον, ο πολιτισμός, η παρθενία ονειρεμένων τόπων. Ο περιορισμός της ζημιάς παραμένει ζητούμενο.

Αυτό δυστυχώς δεν είναι δυνατόν, όταν –πράγμα ασυμβίβαστο- συμπίπτει διοικητικά και ουσιαστικά το Υπουργείο Περιβάλλοντος με το Δημοσίων Έργων. Περιβάλλον και δημόσια ή ιδιωτικά έργα είναι έννοιες αντικρουόμενες. Αργά η γρήγορα θα βρεθούν διαπλεγμένες σε παρά φύσει προγραμματισμούς. Το περιβάλλον δεν είναι θέμα που μια πολιτισμένη κοινωνία μπορεί να το αφήσει στην αποκλειστική ευθύνη των πολιτικών. Η ψηφοθηρική αντιμετώπιση π.χ. των αυθαιρέτων, των ανοικοδομούμενων πυρπολημένων δασών και του αιγιαλού, το αποδεικνύει.
Όπως αποδεικνύεται καθημερινά η φράση του αρχιμάστορα Άρη Κωνσταντινίδη:
«γιατί σ’ όποιον τόπο πάει ο “τουρισμός”, τις πιο πολλές φορές είναι για να χαθεί ο τόπος»
-----
(Το παρόν άρθρο, δημοσιεύτηκε σήμερα στην εφ. Ελεύθερος Τύπος,
ένθετο αφιερωμένο στην Παγκόσμια Ημέρα για το Περιβάλλον, σελ. 5,
με τίτλο "Απαραίτητες εδώ και τώρα οι δράσεις ήπιας μορφής")

Labels:

19 Comments:

Blogger Axtapos said...

Καλό το άρθρο-υπενθύμιση για την μέρα του περιβάλλοντος, που χάνεται, αλλάζει, μεταλλάσεται σε ένα άγνωστο με μια γκρί απόχρωση που πάει να αλλάξει ακόμη και το φόντο των φωτογραφιών, που ήταν ανοικτό καφέ, της γης..
Όμως ενώ ο "τουρίστας της Ελλάδας" πράγματι αυτά που αναφέρει το άρθρο αναζητά σε ένα τόπο, ο μέσος σημερινός (το τονίζω) τουρίστας του νησιού μας δεν συγκινείται πλέον μόνο με αυτά..
30 χρόνια ήμουν πολύ κοντινός παρατηρητής της σταδιακής αλλαγής στο βλέμμα των επισκεπτών και στην αντανάκλαση που έφερε στο περιβάλλον μας.
Το δίλημα "η κότα έκανε τ'αυγό ή το αυγό την κότα" είναι παρόν και εδώ!

June 05, 2007 12:10 PM  
Blogger BeeHappy said...

Και άλλοι αγαπητέ Δημήτρη μεγάλωσαν ως "περιούσιος λαός" αλλά βάλαν και μια σειρά στην κοινωνία τους (άσχετο επί του παρόντος ότι προσπαθούν να βάλουν στη "σειρά" και όλον τον υπόλοιπο πλανήτη). Ο σεβασμός στο περιβάλλον προϋποθέτει ότι έχουμε τουλάχιστον λύσει τα βασικά, τα της επιβίωσης, ότι αντιλαμβανόμαστε την αξία της ανθρώπινης ζωής και πάμε για τα άλλα τα ανώτερα. Εμείς εδώ πριν μερικά χρόνια ακόμα αδειάσαμε τα νησιά από τους προς συμμόρφωσιν για να τα γεμίσουμε με κορόιδα αμερικανάκια.
@axtapos
Το δίλημμα με την κότα και το αυγό έχει απαντηθεί εδώ και πολλά χρόνια. Μας απασχολούν όμως άλλα μεγάλα και σημαντικά ως έλληνες και δεν προλάβαμε να το μάθουμε.

June 05, 2007 1:38 PM  
Blogger John boy said...

...υπερβολικά τα βρίσκω όλα αυτά...
σιγά μην περιμέναμε τον τουρισμό για να καταστρέψουμε τον τόπο...
όποιος δεν έχει ταξιδέψει στην Ελλάδα και δη στη μη τουριστική, τότε μπορεί αυτά εύκολα να τα υποστηρίζει...
...με άλλα λόγια, όσο άσχημο βρίσκω το Ηράκλειο της Κρήτης άλλο τόσο άσχημα και κατεστραμένα βρίσκω και τα Γρεβενά, τσιμέντο, ΕΛΕΝΙΤ, αναμονές στις ταράτσες...
Ζούμε σε μια χώρα στην οποία ψάχνουμε μόνιμα για δικαιολογίες...

Αλήθεια, τώρα που μπήκε ο Ιούνιος, θα σταματήσεις με το Μαγιάτικο;

June 05, 2007 2:34 PM  
Blogger fevis said...

Πολύ καλό, αλλά το δικό μας είναι καλύτερο!!! :-)

June 05, 2007 4:49 PM  
Blogger dimitris-r said...

@axtapos.
Εννοείται ότι έτσι όπως τα λες είναι αλλά χωρίς καθαρές θάλασσες, καλό κλίμα, ομορφιά τοπίου και πηγή πολιτισμού έτσι για κερασάκι, δεν στήνεται παιχνίδι ούτε για ...φυλακισμένους. Άρα ακόμα κι αν στήσεις σκηνικό οπουδήποτε, θα είναι αντιοικονομικό. Άρα έλα στα λόγια μου... ξ΄ρω τί σου λέω.
Όπως πολύ καλά γνωρίζω ότι το αβγό έκανε την κότα.

@beehappy.
Ειρωνική η αναφορά μου στο περιούσιο D.N.A. μας.
Ο σεβασμός στο περιβάλλον άρα και στον περιβάλλοντα χώρο μας, προϋποθέτει μόνο ένα πράγμα: σεβασμό στον εαυτό μας.

@John boy.
Και εγώ και ο Κωνσταντινίδης έχουμε και είχαμε ταξιδέψει αρκετά. Η κουβέντα του είναι μετρημένη σωστά.
Το μαγιάτικο έχει αρκετό δρόμο ακόμα. Έχε πίστην!
Εξάλλου το επόμενο μεζεδάκι είναι αφιερωμένο στον kostis-b.

@fevis.
Τα καλύτερα θα 'ρθουν...

June 05, 2007 5:12 PM  
Anonymous Κάβο Πάπας said...

Η ψυχολογία είναι η επιστήμη της λογικής.!.. Σας προτείνω να σκεφθείτε: Ο "περιούσιος λαός" ΔΕΝ ανατράφηκε ως "περιούσιος" αλλά ως Κυνηγημένος.!.. Γι' αυτό συσπειρώθηκε (και με πειθαρχεία) έκανε θαύματα. Αυτός που (συνεχίζει να) ανατρέφεται σαν "περιούσιος" είναι το "αχθος αρρούρης" που λυμαίνεται το ίδιο του το σπίτι.!..

June 05, 2007 7:13 PM  
Blogger o kairos said...

Να μη σου πω οτι η φωτογραφια που αποκρυπτεις ειναι εξ ισου δυνατη με το κειμενο:-)

June 06, 2007 1:19 AM  
Blogger dimitris-r said...

@κάβο πάπας.
Χαίρομαι που βρήκες ουσία προβληματισμού σ' ένα κείμενο στριμωγμένο μέσα σε αυστηρό πλαίσιο 450 λέξεων και μας έβαλες και homework.

@καιρός.
Αυτό που πιστεύω ότι μπορεί να βοηθήσει τη σκέψη σου είναι ότι πίσω κρύβεται πάντα μια καλαντρούσα σύντροφος!

June 06, 2007 6:10 AM  
Blogger Aspa said...

Μα για ποιό σεβασμό στο περιβάλλον μιλάμε όταν κανείς μας δεν αντιδρά στην "παιδεία" που οι εκάστοτε μπουκώνουν τα παιδιά μας?
Όταν αισθανόμενοι ασφάλεια και ξεσκονίζοντας τις γονεϊκές ενοχές μας τα στέλνουμε σε σχολειά ευνουχηστήρια, όπου λοβοτομούνται από στείρους εμπόρους γνώσης (με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις)?
Όταν κανείς δε μιλά για περιβαλλοντική παιδεία, όταν κανέις δε θέλει να πλάσει περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους πολίτες ...
Ποιό σεβασμό και πράσινα άλογα...?

June 06, 2007 10:27 AM  
Blogger oneiromageiremata said...

Α ρε Δημήτρη... έλα κατά δω μεριά να δεις την αρπακόλα σε όλο της το μεγαλείο...

June 06, 2007 6:37 PM  
Blogger dimitris-r said...

@άσπα.
Δεν νομίζω ότι το σχολείο μπορεί και να κάνει και πολλά πράγματα αν δεν συνεισφέρει το σπίτι σ' αυτό. Κυρίως με το παράδειγμά του!

@ονειρομαγειρέματα.
Είπαμε... όπου και να ταξιδέψω...

June 07, 2007 1:24 AM  
Blogger Νερίνα said...

"Τη μεγάλης διάρκειας ηλιοφάνεια, τα δροσερά βραδάκια, το λαμπερό τοπίο, τη ζεστή και συνάμα δροσιστική και καθαρή θάλασσα, τις όμορφες ακτές, την ξανθιά σπυρωτή άμμο, τα ψαροκάικα, την αρμονία του φυσικού περιβάλλοντος, τον γαλανό ουρανό, τη γλυκύτητα των ανθρώπων, το καθαρό τους βλέμμα, το αίσθημα φιλοξενίας, την ιστορία και τα μνημεία, τον πολιτισμό που διαχέεται σε όλη την ελληνική γη, που βοήθησε κάποτε να φωτιστεί η οικουμένη, που πότισε και ποτίζει τις καρδιές των ταξιδευτών."
Και εγώ αυτά ζητάω !
Καλή σας μέρα

June 07, 2007 10:47 AM  
Anonymous Magica de Spell said...

Συμφωνώ απολύτως με την Άσπα. Οι βαθειές αλλαγές στη νοοτροπία μπορούν να περάσουν μαζικά μόνο μέσα από την παιδεία.
Αν περιμένουμε μόνο απότο σπίτι, τότε είναι αυτονόητο οτι μόνο τα παιδιά των μορφωμένων κι ευαισθητοποιημένων θα μάθουν για το περιβάλλον. Δυστυχώς η πλειονότητα των ενηλίκων είναι μακριά νυχτωμένη.

Τώρα που ο αδελφός μου έγινε επαρχιώτης, έχει πάθει σοκ με το πόσο αδιαφορούν (ανεξαιρέτως όλοι) οι συμπολίτες του για το περιβάλλον. Και φαντάσου οτι στο δικό του σπίτι δεν αγοράζουν χαρτί κουζίνας για να μην στηρίζουν την υλοτόμηση.Την ίδια στιγμή που οι παραλίες της Εύβοιας είναι μές στο χαρτί και το σκουπίδι.

Η παιδεία είναι η λύση στην ευαισθητοποίηση των παιδιών.

June 07, 2007 5:15 PM  
Blogger dimitris-r said...

@νερίνα.
Εγώ ζητάω κι άλλα πολλά, αλλά ...τα μπλογκ διαβάζονται κι από μικρά παιδιά, κι ο Ε.Τ. ...ξέρεις!

@magica de spell,
Εγώ πάλι που ψωνίζω χαρτί κουζίνας και ζω σ' ένα τόπο με καθαρές παραλίες δεν πιστεύω στην θαυματουργό επίδραση της παιδείας. Πιστεύω σε λίγους καλούς και φιλότιμους παιδαγωγούς και στην οικογένεια που οφείλει να λειτουργεί παιδευτικά. Σε βρίσκω λίγο σκληρή με κείνο το ανεξαιρέτως...

June 07, 2007 11:50 PM  
Blogger asteroid said...

Θα το πω κι εγώ : την μεγαλύτερη ζημιά την κάνουμε εμείς στον τόπο μας κι όχι τόσο οι ξένοι. Οι περαστικοί δεν μένουν αρκετά κι οι οι μόνιμοι σέβονται περισσότερο την υιοθετημένη τους πατρίδα από εμάς, που μας έλαχε...
Κι ο τουρισμός δεν είναι αναγκαστικά κατάρα για έναν τόπο. Η έλλειψη μέτρου στην τουριστική εκμετάλλευση, ναι - ο τουρισμός καθ' εαυτόν όχι!

June 08, 2007 9:59 AM  
Blogger dimitris-r said...

Asteroid.
Προφανώς κρίνετε εξ ιδίων τα τουριστικά αλλότρια. Αλλά δεν είναι έτσι (όπως εσείς πιθανότατα) όλοι οι τουρίστες, όπως δεν είναι έτσι κι όλοι οι ντόπιοι.
Όμως μιας και συζητάμε σοβαρά... ας μην παίζουμε με τις λέξεις, καταλαβαίνετε πολύ καλά τί σημαίνει η φράση του Κωνσταντινίδη και με ποια έννοια γίνεται χρήση της λέξης τουρισμός, όχι σαν έννοια αλλά σαν η εξ αυτής απόρροια κάποιων αποτελεσμάτων που για τους όμορφους τόπους αποτελούν νομοτέλεια.
Αυτά και καλές διακοπές όταν αυτές αρχίσουν.

June 08, 2007 3:07 PM  
Anonymous Ν. said...

Eγώ λοιπόν που ζω στην Κρήτη και έχω ζήσει και από τον τουρισμό θα σας πω μόνο ένα πράγμα. Ουδείς νοιάζεται σοβαρά και ουδείς σέβεται. Γενικώς.
Ας πούμε στο Ηράκλειο γίνεται τώρα η αναπλαση στα Λιοντάρια, εγώ πάλι πιστεύω ότι ΤΩΡΑ θα έπρεπε να είχε τελειώσει. Το αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου με όλο του τον Θησαυρό που μπορεί να σε κάνει να ξεχάσεις το όργιο του αυθαίρετου μπετόν της Κρήτης θα κλείσει ΄ΛΕΕΙ για το καλοκαίρι για ανακαίνιση. Καμια φορά σκέφτομαι Θεέ μου γιατί ακόμα έρχονται εδώ.... συγχίστικα και δεν θέλω να γράψω άλλο.

June 08, 2007 6:10 PM  
Blogger asteroid said...

Έχουμε καιρό, Δημήτρη, μέχρι τις διακοπές...
Καταλαβαίνω τα προβλήματα της τουριστικής αξιοποιήσεως, αλλά πιστεύω ότι για ορισμένους τόπους είναι σχεδόν αναγκαία, σχεδόν μονόδρομος. Τέτοιος τόπος φαίνεται πια πως είναι η Ελλάδα, αφού αρνούμαστε να δημιουργήσουμε υποδομές και να εργασθούμε για άλλου είδους ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρώ ότι με μια σωστή, δηλαδή επεξεργασμένη, κεντρική πολιτική και μια κεντρική κατεύθυνση, που θα ξεκινάει από την Κεντρική Κρατική Διοίκηση και θα κατεβαίνει μέχρι το τελευταίο κύτταρο της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως κι από κει θα διαχέεται ως νοοτροπία σε έως και σε επίπεδο γειτονιάς και ατόμων, μπορεί η τουριστική αξιοποίηση να μη είναι τόσο βλαπτική. Η άναρχη και αυθαίρετη αξιοποίηση είναι το πρόβλημα, νομίζω, και σ' αυτό ως Έλληνες διαπρέπουμε...

June 08, 2007 6:17 PM  
Blogger Aspa said...

Εγώ Δημήτρη μου επιμένω στην παιδεία. Χτες βράδυ είχε στο ΣΚΑΪ μια εκπομπή του Τέλογλου .....αν την είδες θ΄άκουσες τι έλεγαν οι αγρότες για τα φυτοφάρμακα ...(η συνταγή έλεγε 1 κουταλιά φάρμακαο εμείς βάζαμε 2 για καλύτερα, όχι φυσικά σ΄αυτά που τρώμε εμείς...)
Αν δεν υπάρξει περιβαλλοντική παιδεία στο νήπιο νεοέλληνα καμμιά οικογένεια δε θα μπορέσει να κάνει τίποτε. Και το παιδί των ευαιστθητοποιημένων γονιών, βλέποντας τον ίδιο το δάσκαλο (πρότυπο) να βιάζει τη φύση θα τον μιμηθεί.
Καλημέρα και καλή βδομάδα...

Υ.Γ. Τα πρώτα νήπια μαρμοτάκια άρχισαν να ξεμυτίζουν απ΄τα λαγούμια τους.

June 11, 2007 9:22 AM  

Post a Comment

<< Home