Saturday, November 25, 2006

Εθαρρείς κι τ' Αεργί το φούστρον!*

«Τα συνηθέστερα παρακολουθήματα της φασουλάδας ήσαν: το κρεμύδι, σπανίως το σκόρδο, οι ελιές (δηλαδή ελιές της κόφας, θρούμπες), η ρέγκα, ή το σκουμπρί, η λακέρδα, οι παστές σαρδέλες, το τυρί, το κρασί. Καμιά φορά το μαύρο χαβιάρι. Δεν κάνω πλάκα. Το χαβιάρι ήτο πάμφτηνο και περιφρονητέο. Στην Παλιά Σαλονίκη το τρώγανε οι χαμάληδες. Μέχρι το ’50 οι μπακάληδες τοποθετούσαν τα βαρελάκια και τους τενεκέδες με το μαύρο χαβιάρι και το μπρικ έξω από το κατάστημα...»

Ο Ηλίας Πετρόπουλος, έγραψε ένα κείμενο για τη φασολάδα (δημοσιευμένο στο περιοδικό Σχολιαστής (Απρίλιος 1990) κι ένα για την ομελέτα δημοσιευμένο στο περιοδικό Ιχνευτής (Ιούνιος 1990). Μαζί και τα δυο συμπεριλαμβάνονται στην έκδοση της Νεφέλης: Ηλία Πετρόπουλου «η Εθνική Φασουλάδα» με σχέδια του Σ. Καραβούζη.

Αφορμή να ξεφυλλίσω ξανά το βιβλιαράκι της Νεφέλης στάθηκε η αναφορά γνωστού και αγαπημένου μου γευσιγνώστη στη «γοητεία της ομελέτας», όπου μεγάλο μέρος του κειμένου είναι ένας ύμνος στην απλότητα της παρασκευής πλην όμως με ποιότητα υλικών. Μάλιστα αναφέρει -ε αυτό είναι αναμφισβήτητο- η απόλαυση ξεκινά από την διατροφή και τον τρόπο ζωής της κότας. Αυτό το τελευταίο το προσυπογράφω καθότι ξέρω καλά πως της πεθεράς μου οι κότες που τρέφουν τα τελευταία 15 χρόνια το ευτυχές Ρουσουνελαίικο, ξυπνάνε με το λάλημα του πετινού και κοιμούνται με τις ...κότες. Ούτε ξενύχτια, ούτε ληγμένα, ούτε μεταλλαγμένα καλαμπόκια, λίγη μόνο αγυρτεία στη βοσκή, αλλά το ωράριο ωράριο ...το ωάριο ωάριο κι ο πετεινός καβάλα!
Αυτά με την πεθερά μου και τις διάσημες στο σπίτι μας ομελέτες!

Διάβαζα κάποτε για την ακριβότερη ομελέτα του κόσμου! Ένα πιάτο που έκανε τον γύρο των media και πράγματι, αφού γι αυτό είχε στηθεί! Θα βρω κάποια στιγμή το σχετικό αποδελτιωμένο απόκομμα και θα γράψω λεπτομέρειες. Αν θυμάμαι καλά όμως περιελάμβανε εκτός από κάποιο είδος τρούφας και ...φύλλα χρυσού! Ο πονηρός εστιάτορας είχε ήδη πετύχει τον σκοπό του, ακόμα κι αν πούλαγε πατάτες μπλουμ, το εστιατόριό του κέρδισε τα 5 λεπτά δημοσιότητας που του αναλογούσαν. Τώρα αν πούλησε και καμμιά ομελέτα δεν ξέρω.

Επανέρχομαι όμως στην ομελέτα του γευσιγνώστη που λέγαμε. Ειλικρινά δεν μ’ εντυπωσίασε ούτε το “fleur de sel de Guerande”, ούτε “η καλή gruyère” ούτε η συνοδεία “ρoζέ σαμπάνιας Crystal του 1983”. Τέτοια ή μάλλον παρόμοια και πιο γκουρμέ υλικά βάζω κι εγώ ακόμα και στο σάντουιτς της μικρής Μάρως στο Νήπιο, κάθε πρωί, εκτός Σαββάτου και Κυριακής. Εκείνο που με πέθανε ήταν η μεζούρα. Ά όλα κι όλα μ’ αρέσει ο τρόπος που οι συνταγογράφοι ορίζουν τα μεγέθη και τις ποσότητες. Έχω κάνει κι εγώ τέτοιο παιχνίδι και είναι ένα θέμα με το οποίο κάποτε θα ασχοληθώ σε επίπεδο διδακτορικού. Ναι μ’ αρέσει. Σε αναγκάζουν να ταξιδεψεις σε άλλα πεδία γνώσης. Να γνωρίσεις ας πούμε:
- τη χαρά της τσιμπιάς πίσω από την έκφραση «μια τσιμπιά μπαχάρι»,
- τη φυσική ιστορία: «ένα καρύδι μαγιά»,
- την ακρίβεια, μέχρι θανάτου δηλαδή, «μια πρέζα αλάτι»
- την έννοια του αφηρημένου «μια ιδέα κανέλα»
- τη δερματολογία, «λίγα σπυριά πιπέρι»
- τον αθλητισμό και την ευζωία ..."μισό μπαλάκι του γκολφ μαύρη τρούφα"!!!
Να, με τούτο το τελευταίο, έφτασα στο απόλυτο του ταξιδιού μέσω της δοσολογίας, που με ανάγκασε -και ήταν ευχάριστο ταξίδι αυτό- να ψάξω εγκυκλοπαίδειες και γκούγκληδες, ώσπου να βρω τεχνικά στοιχεία για το μπαλάκι του γκολφ! Γιατί τόση μεγάλη (μετα συγχωρήσεως) ορίζει τη μαύρη τρούφα που θα χρειαστούμε ο ποιητής!
Και τώρα θα μου πεις πως όποιος ξέρει από τρούφες και σαμπάνιες, ασφαλώς και γνωρίζει κι από μπαλάκια του γκολφ. Σωστό κι αυτό και οι εξαιρέσεις μάλλον επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Ανατρέχω και σε εύστοχο κείμενο του Αθήναιου πλην όμως που αναφέρεται σε μια φυσιολογική αντίληψη του φυσικού κόσμου:
«Δεν το λέω επειδή η συγκεκριμένη ενώ δεν μπορεί να ξεχωρίσει ένα μέτριο κρεμμύδι, σε κόβει για medium στα μπλουζάκια επί τη εμφανίσει, αλλά γιατί αντικειμενικά, όσοι έχουμε αντίληψη του φυσικού κόσμου και γνωρίζουμε ότι το κρεμμύδι το ξερό μπορεί να ειναι τόσο μικρό όσο ένα καρύδι και τόσο μεγάλο όσο ένα πορτοκάλι, ε, πιστεύω πως είναι αυτονόητο ότι το μέτριο κρεμμύδι, είναι όσο ένα λεμόνι… Ή όχι;»
Μάλλον όχι! Όχι για όλα τα ...λεμόνια κι όπως καταλήγει ο Αθήναιος, ακόμα κι αν δεν κατανοούμε τις δοσολογίες (σε θέματα γεύσης υπάρχει και το de gustibus), «όσο σας αρεσει. Δεν είναι αυτονόητο;»
Αυτονόητο, ναι! Αλλά, εμένα μ’ άρεσε εν τέλει που εμπλούτισα τη λίστα με τα μυστήρια της δοσολογίας, για αυτό και καταθέτω σαν αντίδωρο ετούτο το ερευνητικό εύρημα το δεύτερο μετά το παρατιθέμενο σαν μοτο αυτού του ποστ με τη φασολάδα και το χαβιάρι που επιβεβαιώνει, πως ακόμα και τα ακριβότερα υλικά, πριν ακριβύνουν, πέρασαν από τη γούλα των απλών λαϊκών ανθρώπων. Από ‘κει και πέρα η υψηλή γαστρονομία τράβηξε τον δρόμο της κι εμείς είμαστε εδώ για να απολαμβάνουμε, όποτε μπορούμε, τα ...ωραία της:

«Η συνήθης ομελέττα (έν κοχλιάριον βουτύρου και εν κοχλιάριον ύδατος ή γάλακτος κατά ωόν) ουδέν άλλο περιέχει πλην ολίγου άλατος και πεπέρεως. Δύναται όμως να παρασκευασθή και μετά λαρδίου, γεωμήλων, αλλάντων, ορύζης, τομάτας, τυρού, μυκήτων κ.ά.»
Όπα, να, το!!! Το γράφει καθαρά η «Μεγάλη Εγκυκλοπαιδεία» (1930): μυκήτων κ.ά. και τι κρίμα για μια εγκυκλοπαίδεια να μην ορίζει το μέγεθος, έστω και μ’ ένα «μετα συγχωρήσεως» συντεταγμένο.
---
---
* Εθαρρείς κι τ' Αεργί το φούστρον (Ποντιακή παροιμία): νόμιζες πως είναι τ' Άι Γιωργιού το φούστρο (ακριβό δηλαδή σαν το σφουγγάτο τ' Άι Γιωρη).

22 Comments:

Anonymous donald duck said...

..μια τσιμπια μπαχαρι..ενα καρυδι μαγια..μια ιδεα κανελλα..ολα αυτα λιγο πολυ κατανοητα και υπολογισιμα..
..αυτο ομως το.."να παιδι μου..με το ματι"που ελεγε και λεει η μανα μου..η οποια μαγειρευει υπεροχα βεβαιως..,αυτο το "ματι"λοιπον ποσα γραμμαρια μπορει να αντιπροσωπευει ξερει να μου πει κανεις??

November 25, 2006 1:12 PM  
Blogger ΠΕΤΕΦΡΗΣ said...

Γιά το χαβιάρι, ο Πετρόπουλος έχει δίκιο. Ο πατέρας μου που μεγάλωσε στο Ιρκούτσκη (1909-1921) και στο Βλαδικαυκάζ (1921-1924) ήξερε όλα τα χαβιάρια και μου περιέγραφε γεύσεις και ποιότητες.Τα πιό ακριβά είδη εκεί ήταν τα λεμόνια και οι ελιές.

November 25, 2006 4:11 PM  
Blogger dimitris-r said...

@ donald duck. Την καλησπέρα μου. Ρϊξε μια ματιά στο κείμενο του Αθήναιου κάνοντας κλικ στο χρωματισμένο χωρίο (link) δίπλα στ' όνομά του στο ποστ μου. Αξίζει! Και σου λύνει ακριβώς τις απορίες.

@ πετεφρή, έτσι είναι και μάλιστα όχι μόνο για το χαβιάρι. Βάλτα κάτω να δεις πόσα πέρασαν απ' τ' αλώνια στα σαλόνια. Έγραφα κάποτε για το χαβιάρι:
"...στην Ευρώπη μέχρι τη δεκαετία του 1860 τα αβγά του οξύρρυγχου σάπιζαν στη θάλασσα ή στην καλύτερη περίπτωση έθρεφαν γουρούνια. Μέχρι τότε μόνο στη Ρωσία υπήρχε ενδιαφέρον για το χαβιάρι και μάλιστα πολύ πριν καταστεί υλική απολαυστική πολυτέλεια των ευγενών, υπήρξε τροφή του θρησκευάμενου μουζίκου ιδιαίτερα σε περιόδους νηστείας..."
Μπορείς να δεις το κείμενο εδώ:
http://www.hungry.gr/getarticle.asp?table=forum&id=2898

Να 'σαι καλά!

November 25, 2006 5:33 PM  
Anonymous donald duck said...

..εκανα κλικ..και ειδα..πραγματι αξιζε..υπεροχα ποστ..την καλησπερα μου..

November 25, 2006 6:03 PM  
Blogger alzap said...

Επιτέλους!

Δεν σε αναγνώριζα πια με όλα αυτά τα ψαροδιεστραμμένα.
Εγώ για το σπετσοφάι σου και τις ομελέτες σου σ΄αγάπησα.

November 25, 2006 7:15 PM  
Anonymous πάνος said...

Χαίρε!

Το φούστρο το έμαθα ως γαμπρός στους ποντίους - παλιότερα ήταν όντως το "φαγητό υποδοχής" για τους γαμπρούς, μέσα στις φτώχιες φάνταζε κι εγώ δεν ξέρω πως... (ξέρω, εδώ που τα λέμε)

*

Τι σε πείραξαν οι μύκητες (μανιτάρια) της παλιάς εγκυκλοπαίδειας;

*

Αξέχαστες θα μείνουν οι φοιτητικές ομελέτες: από την πιο απλή (με λάδι αντί βούτυρο, λόγω ...ευγενούς μεσσηνιακής καταγωγής) ως τα "τορτίγιας κον φριχόλες" (με κρεμμύδια ...μέτρια) και τις πατάτες με αυγά!

November 26, 2006 2:07 PM  
Blogger Αθήναιος said...

This comment has been removed by a blog administrator.

November 26, 2006 10:26 PM  
Blogger Αθήναιος said...

@Donald Duck

Μην ταλαιπωρείστε.Η μονάδα μέτρησης " με το μάτι" δεν υπάρχει κι όπου τη συναντάτε σε παλιά συνταγολόγια δηλωνει μάγειρα που ξέρει καλά και εμπειρικα τη συνταγή.

Τώρα όσον αφορά τις τιμές και το κόστος της καλοφαγίας... Χθες βράδυ συζητούσαμε για ένα ζευγάρι, ο άντρας γκουρμέ, η συζυγος λουσού... Λέγαμε ότι ο πρώτος εντυπωσιάζεται απο τους λογαριασμούς σε ρούχα της γυναίκας του αλλά μας επανέφερε στην πραγματικότητα μια φίλη θυμίζοντάς μας πόσο ακριβό σπορ είναι η γαστρονομία.

Ειπαμε με την Τινα να υπολογίσουμε πόσα χρήματα έχουμε ξοδέψει σε τυριά και κρασιά ( εγώ και σε οινοπνεύματα) τα τελευταία 5 χρόνια. ΛΟΛ Η καημένη η συζυγος που σχολιάζαμε, φτηνά τη βγάζει τελικά...

November 26, 2006 10:31 PM  
Blogger Composition Doll said...

@Δημήτρη, υπέροχο κείμενο!

@Αθήναιε, καλύτερα να σας ντύνουμε παρά να σας ταϊζουμε :pp

November 27, 2006 12:04 AM  
Blogger dimitris-r said...

@alzap, Σου το 'χω ξαναπεί, έχεις ξεχαστεί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
Στο σπετζοφάι έχω κάνει κυριολεκτικά άλματα από τότε παλιόφιλε.

@Πάνο, του πατέρα μου το "πιάτο υποδοχής" ανοιξιάτικο λαρδί με απορίχια και φρέσκα κουκιά!
Καθόλου δεν με πείραξαν οι μύκητες αλλά γράφοντας γελάω κάτω από τα μουστάκια μου και πίστευα ότι αυτό ήταν εμφανές και στη γραφή μου!

@Αθήναιε. Με 'γεια το "Α".
Μ' αρέσει! Και ζηλεύω κιόλας ομολογώ! Θέλω ένα τέτοιο δώρο, όχι από σας, αλλά "το λέω στην πεθερά για να τ' ακούσει η νύφη".
Σας σκεφτόμουν απόψε!
Πρόσκληση σε γεύμα για πελμένι και άλλα ...εδώδιμα, κατέληξε αργά το βραδάκι σε εξαιρετικό "λεμονάτο" γαλακτομπούρεκο συνοδεία ενός "Μοσχάτου" Golan, Galilee 2005!
Στην υγειά σας!

November 27, 2006 12:36 AM  
Blogger dimitris-r said...

c.d. Ευχαριστώ!
Και πολύχρονη!

November 27, 2006 12:38 AM  
Blogger Αθήναιος said...

Για το "Α" θα κάνω ποστ... Είναι δημιουργία συντρόφου μπλογκερ ο οποίος διάβασε ότι έψαχνα μονόγραμμα, το ζωγράφισε και μου το έκανε δώρο για τα κείμενα που διαβάζει και του αρέσουν. Τέτοια γίνονται και δεν ξέρεις μετά τί να πεις.

Που το βρήκατε αυτό το κρασί;!

Εγώ Compo καταγγέλω κάτι άλλο. Τρώει ο Δημήτρης, τρώω κι εγώ αλλά μόνον εγώ αφρατεύω!!! Είπαμε πως μοιάζω στο γουρούνι του Αρκά στο ότι όλες μας θέλουν για το κορμί μας αλλά όχι κι έτσι...

November 27, 2006 7:43 AM  
Blogger landlord45 said...

Δηλαδή αβγατίζουν κι οι ομελέτες ;
Κι αν ρίξεις αβγά πάνω σε μακαρόνια με τυρί στο τηγάνι , κι αυτό ομελέτα είναι ;
Δεν μπορώ να σας παρακολουθήσω εσάς τους φυσιοδίφες....

November 27, 2006 10:12 AM  
Blogger dimitris-r said...

@Αθήναιε, κατ' αρχάς να κρύβετε λόγια γιατί τρέχει ήδη περίοδος χοιροσφαγίων και δεν είναι κι ότι καλύτερο (για τους χοίρους).
Κατά δεύτερον δεν ήταν μόνο του το μπουκάλι, από κοντά για αρχή μια δοκιμή σε φετινό blend τριων λευκών (ντόπιο), ένας λευκός Σκλάβος από Κεφαλονιά και αυτό που ζητάτε το οποίο είναι αγορασμένο από μια πολύ ενημερωμένη κάβα στη Λευκωσία. Ο φίλος μου οινοποιός και κεραστής όλου του χτεσινού συμποσίου μίλαγε ώρες για την συγκεκριμένη κάβα και τους ανθρώπους της. Δεν έχω λόγους να μην αναφέρω τ' όνομα εφ' όσον ξέρω ότι αξίζει να αναφερθεί: "Οίνων Πνεύματα" λοιπόν και να την επισκευθείτε με πρώτη ευκαιρία γιατί λέει κι από μεζέ κι άπό περιποίηση! Ναι καλά διαβάζετε, κάβα με μεζέ και περιποίηση και άνοιγμα μπουκαλιών επί τόπου. Προφανώς μερακλήδες και με πολύ αγάπη για το αντικείμενο.

@Mylord, όχι αυτό δεν είναι ομελέτα, ούτε με τυρί ούτε με δίχως. Οι ομελέτες βεβαίως και αβγατίζουν.
Για την παρακολούθηση, μια μικρή ρύθμιση στον δορυφόρο σας ή να στείλω DVD;

November 27, 2006 2:14 PM  
Anonymous mpampakis said...

Μύκητες, μύκητες και πάλι μύκητες!

Δηλώνω φανατικός!!! :^)

(ωραίο ποστ αγαπητέ!)

November 27, 2006 3:52 PM  
Blogger dimitris-r said...

Ναι κι εγώ: Μύκητες, Μυκήνες, Μύκονος... έτι φανατικότερος!
Ευχαριστώ πολύ!

November 27, 2006 8:02 PM  
Blogger Αθήναιος said...

Σχετικώς με τη λεγόμενη διαφήμιση. Μέσω του μπλογκ "κράζω" σπανίως. Ο λόγος είναι ότι γράφω με ψευδώνυμο και δεν μου αρέσει να κρίνω την επιχείρηση του καθενός αν και τις φορές που το έχω κανει το έχω κάνει με σεβασμό. Προτιμώ να γράφω μόνο θετικά, όταν βρίσκω, οπότε να επισκεφτούμε την Κάβα, αγαπητέ και για τον Ιβάν να γράψουμε, μόνο για τα κρασιά του Ξυδάκη αδελφού δεν μπορώ να γράψω για ευνόητους λόγους.

November 27, 2006 9:17 PM  
Blogger ΠΕΤΕΦΡΗΣ said...

Σας διαβάζω νυχτιάτικα και πείνασα.Πάντως το "φούστρο" στους Πόντιους πάντοτε το άκουα ως "φούστουρον". Εντάξει ,ήταν κάπως κωφωμένο το δεύτερο "ου", αλλά όχι εξαφανισμένο...

November 27, 2006 9:51 PM  
Blogger dimitris-r said...

Εύχομαι να πεινάσατε για ομελέτα κι όχι για φασολάδα βραδυνιάτικο. Αν και κατά Πετρόπουλο:
"Πολλα φαγητά τέρπουν το λαρύγγι και το στομάχι. Η φασουλάδα υπερτερεί όλων, καθότι ευχαριστεί, επιπλέον, την κοιλιά και τον πρωκτό. Ανέκαθεν αντιμετώπιζα την πορδή σαν γέλιο της κωλοτρυπίδας."

Φούστρον ή φούστουρον ή φούστορον. Βλέπε και: "Η μαμή συρ' τ' ανάγκας κι ο παπάς τρω' το φούστορον" δηλ. κοπιάζει η μαμή στη γέννα, αλλά ο παπάς που θα ευλογήσει τη λεχώνα θα φάει την ομελέτα. Δεν το μεταφράζω βέβαια για σας, αλλά για όσους δεν το κατέχουν.
Καλησπέρα κι από μένα.

November 27, 2006 10:49 PM  
Blogger peftasteri said...

μον την πίστις και το θάμας και το φούστουρον με τα μυκήτας (!)
να λελέβω σε πούλι μ'....

November 30, 2006 5:34 PM  
Blogger dimitris-r said...

Είπα κι εγώ, χάθηκε αυτή η ψυχή, ούτε με ποντιακό μεζεκλίκι για δόλωμα δεν τσιμπάει.
Κόβω κεφάλι πως θ' ανταμώσουμε στους Δρόμους Ζωής!
Άρα να ευχηθώ καλήν αντάμωση.

December 01, 2006 9:21 AM  
Blogger peftasteri said...

κρίμας την καρκάλα σ'(!)
Καλή αντάμωση

December 01, 2006 9:55 AM  

Post a Comment

<< Home